Bugun...


Ender Erdemil

facebook-paylas
Enflasyon düşer mi?
Tarih: 10-08-2018 17:49:00 Güncelleme: 10-08-2018 17:51:00


Dolar geçtiğimiz gün 4.97 TL’yi gördü.

Maliye ve Hazine Bakanı “Doları düşüreceğiz” demedi. “Enflasyonu düşüreceğiz”  dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan:”Enflasyonun nedeni yüksek faizdir.” Dedi.

Doğru yaklaşım Maliye ve Hazine Bakanından geldi. Kur artışının da yüksek faizin de nedeni enflasyondur.

Enflasyon bir ekonomide mal ve hizmeti fiyatlarının sürekli artmasıyla kendini gösterir. Akşam yatarsınız, sabah kalktığınızda bakarsınız ki cebinizdeki para bir önceki günde aldığı kadar mal ve hizmet satın alamıyor.

Dolar ve Euro kurları da bu nedenle yükseliyor. Yani onlar da piyasada alınıp satılan mallardır.

Sanayi devrimi dönemi ve sonrasında yatırımcılar para kullanmak için sermaye sahiplerine faiz öderlerdi. Faiz paranın fiyatıydı.  Ekonomiler büyüyüp, bankacılık sektörü de gelişince para da piyasada alınıp satılan bir mal haline geldi.

Her işin başı paraydı. Bu yüzden para ve parayı yönetenler, dünyada yürütülen her işin başına geçtiler.  Artık tüm ekonomi, ürettiği katma değerden bir bölümünü faiz, bankacılık işlemlerini bedeli, komisyon vb. adlar altında parayı yönetenlere veriyordu. Parayı yönetenlere para vermeden iş yapmak olanaksız hale gelmişti…

Güçlü ekonomilerin paraları, Ülkelerin birbirleriyle alışverişte kullandıkları para haline gelmişti. ABD Doları bu boyutu biraz daha aşıp, ABD Merkez Bankasının tam denetiminden çıktı; dünyanın parası haline geldi. Sadece ABD Merkez Bankasının para politikalarından değil, dünyadaki para hareketliliğinden de etkileniyordu…

Türkiye; Kemal Derviş’in ekonominin başına sardığı “borcu borçla çevirme” politikasıyla ekonomisini yabancı paraya, ağırlıklı olarak da ABD Dolarına bağladı.

Dolarla borçlanıyor, Dolarla alıyor, Dolarla satıyordu. Ödeme günü geldiğinde Türkiye, borcu Dolarla ödüyordu. Yabancı yatırımcılar ( yanlış anlaşılmasın bu yatırımcılar parayla oynayanlar) Dolarla geliyor, kazandıklarını Dolar olarak götürüyorlardı.

Bu süreç yabancı parayı (sıcak para) çekme amacı taşıdığından döviz kuru gerçeğinden düşük tutuldu. Faiz yüksek tutuldu. Parasını getiren, Türkiye’de para kazandıktan sonra kur artışı riski olmadan parasını yabancı paraya çeviriyor, kazancını yurtdışına götürüyordu.

Kurun düşük tutulması; yerli malların, yabancı para cinsinden fiyatlarının, dışarıdan getirilecek malların fiyatından yüksek olmasına yol açtı. Girdi maliyetlerinin de sürekli yükseldiği göz önüne alındığında; yabancı kaynaklı mallar karşısında fiyat tutturamayan yerli üretici; işletmesini kapatıp, üretmek yerine ithal eder oldu…

Bu süreç, tarım ve hayvancılık dahil pek çok sektörde üreticilerin piyasadan çekilmesine yol açtı. Onların boşalttığı alan, yurtdışından getirilen mallarla  dolduruluyor. Artık gereksinim duyduğumuz hemen her şey iğneden ipliğe yurtdışından getiriliyor.

Bu gelişmeler ülkemizde şu sonuçları doğurdu:

1. Cari açık, yani ülkeye giren yabancı para miktarıyla ülkeden çıkan yabancı para arasındaki fark yapısallaştı. Üretim yapmak için bile yurtdışı kaynaklı mallara gereksinim duyan bir ekonomide bu kaçınılmazdı.

2. Borçlanma yapısallaştı. Üreterek katma değer yaratamadığımızdan cari açığı kapatmak, borçların geri ödemeleri, dışalım vb her şey borçlanılarak karşılanır oldu. Üreterek yaratamadığımız katma değerin eksiğini borçlanarak karşılar olduk.

3. Tüketim harcamalarına dayanan büyüme politikası, bütçe disiplinini sarstı. Bütçe açıkları yapısallaştı.

Cari açık, büyüyen borç ve bütçe açığı sarmalının sonu enflasyondu. Son üç yıldır enflasyon etkilerini ağırlaşarak gösteriyor.

Dolar kurundaki yükselişin önemli nedenlerinden biri de bu. Bunun yanında dış borç ödemelerinin ve yabancı yatırımcıların Türkiye piyasasından ayrılma isteğinin Dolara talebi artırmış olması da başka nedenler. 

Ekonomide dengeler bozulduğunda bundan ilk etkilenen yabancı para olur.

Doların yükselişi, ülkedeki mal ve hizmet fiyatlarının yükselişine neden olmanın yanında yabancı parayla borçlananların da borçlarının TL cinsinden maiyetini artırır.

Doların TL karşısında fiyatını düşürmenin en önemli yolu faiz artırarak TL tasarruflarının getirisinin Dolardaki kur artışının üzerinde olmasını sağlamaktır.

Yani faiz enflasyonun nedeni değil, sonucudur…

Şimdi geldik can alıcı soruya: Enflasyon düşer mi?

Hükümetin yapması gereken en önemli iş dış borçları zamanında ödeyebilmek için kaynak bulmaktır.

Bunun için: (başka önlemlerin yanında)

.1. Borçlanır. Ancak borç büyüdüğünden ödenebilirliği de zorlaşmıştır. Faizi de buna göre yüksek olacaktır. Bu durumda, borç ödemek için alınan borcun kendisi ve faizi borcun büyümesine yol açacaktır.

2. Vergileri artırır. Vergilerin artması, mal ve hizmet fiyatlarının da yükselmesine yol açacaktır. Tüketicinin alım gücü düştüğünden toplam talep azalırken, fiyatlar artışını sürdürecektir. Alışılmadık bir durum. Küreselleşme sürecinde sık rastlanır oldu.

3. İmar affı, özelleştirme, borç yapılandırması gibi çarelere başvurur. İmar affı, kentleri ucubeye çevirir. Özelleştirme işsizliği artırır.

4. Kamu harcamalarını kısar. Büyüme bundan olumsuz etkilenir. Piyasada daralmaya yol açar. Ama yapılmalıdır.

Koşullar ortada. Enflasyonun nedeni klasik iktisatta anlatıldığı gibi ekonominin dengelerini bozulması değildir. Borçla yaşayan, borçla büyüyen ekonominin borcu çeviremez hale gelişidir.

Hükümetin büyüme hedefinden vazgeçmeden enflasyonu düşürmeye çalışacağı anlaşılıyor. Bunun olmayacağını hep birlikte göreceğiz.

Bakanın yapısal reformdan kastı, üretimi artırmaya yönelik önlemlerse, bunlar da kısa dönemde enflasyonu durdurmaya yetmez. Ama yapılması gereken budur.

Ender Erdemil 13 Temmuz 2018





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 33 13 12 8 46 44 47 +2
6 Antalyaspor 33 13 14 6 38 52 45 -14
7 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
8 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
9 Fenerbahçe 33 10 10 13 41 43 43 -2
10 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
11 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
12 Kayserispor 33 10 12 11 35 48 41 -13
13 MKE Ankaragücü 33 11 15 7 37 51 40 -14
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 33 10 18 5 35 41 35 -6
16 Bursaspor 33 6 11 16 26 36 34 -10
17 BB Erzurumspor 33 7 15 11 34 43 32 -9
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe vs Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe vs MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Kayserispor vs BB Erzurumspor
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor vs Bursaspor
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
 20/05/2019 MKE Ankaragücü 3 - 1 Sivasspor
 20/05/2019 BB Erzurumspor 0 - 1 Fenerbahçe
 19/05/2019 Galatasaray 2 - 1 Medipol Başakşehir
 19/05/2019 Alanyaspor 1 - 1 Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor Baltok 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI