Bugun...


Ender Erdemil

facebook-paylas
Enflasyon düşer mi?
Tarih: 10-08-2018 17:49:00 Güncelleme: 10-08-2018 17:51:00


Dolar geçtiğimiz gün 4.97 TL’yi gördü.

Maliye ve Hazine Bakanı “Doları düşüreceğiz” demedi. “Enflasyonu düşüreceğiz”  dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan:”Enflasyonun nedeni yüksek faizdir.” Dedi.

Doğru yaklaşım Maliye ve Hazine Bakanından geldi. Kur artışının da yüksek faizin de nedeni enflasyondur.

Enflasyon bir ekonomide mal ve hizmeti fiyatlarının sürekli artmasıyla kendini gösterir. Akşam yatarsınız, sabah kalktığınızda bakarsınız ki cebinizdeki para bir önceki günde aldığı kadar mal ve hizmet satın alamıyor.

Dolar ve Euro kurları da bu nedenle yükseliyor. Yani onlar da piyasada alınıp satılan mallardır.

Sanayi devrimi dönemi ve sonrasında yatırımcılar para kullanmak için sermaye sahiplerine faiz öderlerdi. Faiz paranın fiyatıydı.  Ekonomiler büyüyüp, bankacılık sektörü de gelişince para da piyasada alınıp satılan bir mal haline geldi.

Her işin başı paraydı. Bu yüzden para ve parayı yönetenler, dünyada yürütülen her işin başına geçtiler.  Artık tüm ekonomi, ürettiği katma değerden bir bölümünü faiz, bankacılık işlemlerini bedeli, komisyon vb. adlar altında parayı yönetenlere veriyordu. Parayı yönetenlere para vermeden iş yapmak olanaksız hale gelmişti…

Güçlü ekonomilerin paraları, Ülkelerin birbirleriyle alışverişte kullandıkları para haline gelmişti. ABD Doları bu boyutu biraz daha aşıp, ABD Merkez Bankasının tam denetiminden çıktı; dünyanın parası haline geldi. Sadece ABD Merkez Bankasının para politikalarından değil, dünyadaki para hareketliliğinden de etkileniyordu…

Türkiye; Kemal Derviş’in ekonominin başına sardığı “borcu borçla çevirme” politikasıyla ekonomisini yabancı paraya, ağırlıklı olarak da ABD Dolarına bağladı.

Dolarla borçlanıyor, Dolarla alıyor, Dolarla satıyordu. Ödeme günü geldiğinde Türkiye, borcu Dolarla ödüyordu. Yabancı yatırımcılar ( yanlış anlaşılmasın bu yatırımcılar parayla oynayanlar) Dolarla geliyor, kazandıklarını Dolar olarak götürüyorlardı.

Bu süreç yabancı parayı (sıcak para) çekme amacı taşıdığından döviz kuru gerçeğinden düşük tutuldu. Faiz yüksek tutuldu. Parasını getiren, Türkiye’de para kazandıktan sonra kur artışı riski olmadan parasını yabancı paraya çeviriyor, kazancını yurtdışına götürüyordu.

Kurun düşük tutulması; yerli malların, yabancı para cinsinden fiyatlarının, dışarıdan getirilecek malların fiyatından yüksek olmasına yol açtı. Girdi maliyetlerinin de sürekli yükseldiği göz önüne alındığında; yabancı kaynaklı mallar karşısında fiyat tutturamayan yerli üretici; işletmesini kapatıp, üretmek yerine ithal eder oldu…

Bu süreç, tarım ve hayvancılık dahil pek çok sektörde üreticilerin piyasadan çekilmesine yol açtı. Onların boşalttığı alan, yurtdışından getirilen mallarla  dolduruluyor. Artık gereksinim duyduğumuz hemen her şey iğneden ipliğe yurtdışından getiriliyor.

Bu gelişmeler ülkemizde şu sonuçları doğurdu:

1. Cari açık, yani ülkeye giren yabancı para miktarıyla ülkeden çıkan yabancı para arasındaki fark yapısallaştı. Üretim yapmak için bile yurtdışı kaynaklı mallara gereksinim duyan bir ekonomide bu kaçınılmazdı.

2. Borçlanma yapısallaştı. Üreterek katma değer yaratamadığımızdan cari açığı kapatmak, borçların geri ödemeleri, dışalım vb her şey borçlanılarak karşılanır oldu. Üreterek yaratamadığımız katma değerin eksiğini borçlanarak karşılar olduk.

3. Tüketim harcamalarına dayanan büyüme politikası, bütçe disiplinini sarstı. Bütçe açıkları yapısallaştı.

Cari açık, büyüyen borç ve bütçe açığı sarmalının sonu enflasyondu. Son üç yıldır enflasyon etkilerini ağırlaşarak gösteriyor.

Dolar kurundaki yükselişin önemli nedenlerinden biri de bu. Bunun yanında dış borç ödemelerinin ve yabancı yatırımcıların Türkiye piyasasından ayrılma isteğinin Dolara talebi artırmış olması da başka nedenler. 

Ekonomide dengeler bozulduğunda bundan ilk etkilenen yabancı para olur.

Doların yükselişi, ülkedeki mal ve hizmet fiyatlarının yükselişine neden olmanın yanında yabancı parayla borçlananların da borçlarının TL cinsinden maiyetini artırır.

Doların TL karşısında fiyatını düşürmenin en önemli yolu faiz artırarak TL tasarruflarının getirisinin Dolardaki kur artışının üzerinde olmasını sağlamaktır.

Yani faiz enflasyonun nedeni değil, sonucudur…

Şimdi geldik can alıcı soruya: Enflasyon düşer mi?

Hükümetin yapması gereken en önemli iş dış borçları zamanında ödeyebilmek için kaynak bulmaktır.

Bunun için: (başka önlemlerin yanında)

.1. Borçlanır. Ancak borç büyüdüğünden ödenebilirliği de zorlaşmıştır. Faizi de buna göre yüksek olacaktır. Bu durumda, borç ödemek için alınan borcun kendisi ve faizi borcun büyümesine yol açacaktır.

2. Vergileri artırır. Vergilerin artması, mal ve hizmet fiyatlarının da yükselmesine yol açacaktır. Tüketicinin alım gücü düştüğünden toplam talep azalırken, fiyatlar artışını sürdürecektir. Alışılmadık bir durum. Küreselleşme sürecinde sık rastlanır oldu.

3. İmar affı, özelleştirme, borç yapılandırması gibi çarelere başvurur. İmar affı, kentleri ucubeye çevirir. Özelleştirme işsizliği artırır.

4. Kamu harcamalarını kısar. Büyüme bundan olumsuz etkilenir. Piyasada daralmaya yol açar. Ama yapılmalıdır.

Koşullar ortada. Enflasyonun nedeni klasik iktisatta anlatıldığı gibi ekonominin dengelerini bozulması değildir. Borçla yaşayan, borçla büyüyen ekonominin borcu çeviremez hale gelişidir.

Hükümetin büyüme hedefinden vazgeçmeden enflasyonu düşürmeye çalışacağı anlaşılıyor. Bunun olmayacağını hep birlikte göreceğiz.

Bakanın yapısal reformdan kastı, üretimi artırmaya yönelik önlemlerse, bunlar da kısa dönemde enflasyonu durdurmaya yetmez. Ama yapılması gereken budur.

Ender Erdemil 13 Temmuz 2018





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 24 7 3 75 33 75 +42
2 Fenerbahçe 34 21 4 9 78 36 72 +42
3 Medipol Başakşehir 34 22 6 6 62 34 72 +28
4 Beşiktaş 34 21 5 8 69 30 71 +39
5 Trabzonspor 34 15 9 10 63 51 55 +12
6 Göztepe 34 13 11 10 49 50 49 -1
7 Sivasspor 34 14 13 7 45 53 49 -8
8 Kasımpaşa 34 13 14 7 57 58 46 -1
9 Kayserispor 34 12 14 8 44 55 44 -11
10 Yeni Malatyaspor 34 11 13 10 38 45 43 -7
11 Akhisarspor 34 11 14 9 44 53 42 -9
12 Aytemiz Alanyaspor 34 11 16 7 55 59 40 -4
13 Bursaspor 34 11 17 6 43 48 39 -5
14 Antalyaspor 34 10 16 8 40 59 38 -19
15 Atiker Konyaspor 34 9 16 9 38 42 36 -4
16 Osmanlıspor FK 34 8 17 9 49 60 33 -11
17 Gençlerbirliği 34 8 17 9 37 54 33 -17
18 Karabükspor 34 3 28 3 20 86 12 -66
Takım O G M B A Y P AV
1 Çaykur Rizespor 34 20 5 9 68 38 69 +30
2 MKE Ankaragücü 34 18 7 9 55 34 63 +21
3 Boluspor 34 18 10 6 53 30 60 +23
4 Ümraniyespor 34 17 9 8 49 35 59 +14
5 BB Erzurumspor 34 14 9 11 56 44 53 +12
6 Gazişehir Gaziantep FK 34 15 11 8 57 38 53 +19
7 Altınordu 34 15 11 8 55 45 53 +10
8 Balıkesirspor Baltok 34 16 11 7 56 46 52 +10
9 İstanbulspor 34 14 12 8 45 39 50 +6
10 Elazığspor 34 13 12 9 53 44 48 +9
11 Giresunspor 34 13 13 8 50 44 47 +6
12 Adanaspor 34 12 15 7 41 56 43 -15
13 Eskişehirspor 34 12 14 8 63 56 41 +7
14 Adana Demirspor 34 11 15 8 44 47 41 -3
15 Denizlispor 34 10 16 8 43 47 38 -4
16 Samsunspor 34 7 12 15 32 46 36 -14
17 Manisaspor 34 7 24 3 31 80 15 -49
18 Gaziantepspor 34 2 28 4 18 100 1 -82
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 34 23 4 7 63 15 76 +48
2 Menemen Belediyespor 34 22 4 8 68 26 74 +42
3 Afjet Afyonspor 34 21 6 7 62 31 70 +31
4 Sivas Belediyespor 34 19 5 10 57 29 67 +28
5 Keçiörengücü 34 19 8 7 77 41 64 +36
6 Sancaktepe Belediyespor 34 16 7 11 58 32 59 +26
7 İnegölspor 34 17 9 8 53 41 59 +12
8 Sarıyer 34 13 16 5 44 45 44 -1
9 Tokatspor 34 11 13 10 37 45 43 -8
10 Etimesgut Belediyespor 34 11 14 9 44 47 42 -3
11 Kastamonuspor 1966 34 12 18 4 46 49 40 -3
12 Eyüpspor 34 11 17 6 52 62 39 -10
13 Tuzlaspor 34 10 16 8 42 51 38 -9
14 Bodrumspor 34 10 16 8 39 53 38 -14
15 Amed Sportif 34 10 14 10 37 41 37 -4
16 Bucaspor 34 10 15 9 51 60 36 -9
17 Kocaeli Birlikspor 34 4 26 4 30 78 13 -48
18 Mersin İdmanyurdu 34 1 32 1 19 133 17 -114
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 34 23 5 6 60 27 75 +33
2 Bayburt Grup Özel İdare 34 17 6 11 51 33 62 +18
3 Kemerspor 2003 34 15 7 12 62 44 57 +18
4 Bayrampaşa 34 16 9 9 43 34 57 +9
5 Düzcespor 34 14 7 13 41 34 55 +7
6 Ofspor 34 16 11 7 41 27 55 +14
7 Halide Edip Adıvar SK 34 13 9 12 45 33 51 +12
8 Erbaaspor 34 13 12 9 46 41 48 +5
9 Batman Petrolspor 34 12 10 12 43 36 48 +7
10 Yeni Altındağ Bld. 34 11 14 9 42 44 42 -2
11 Çatalcaspor 34 10 13 11 33 37 41 -4
12 Kozan Belediyespor 34 11 17 6 42 52 39 -10
13 Yomraspor 34 9 15 10 23 42 37 -19
14 Erzin Belediyespor 34 10 18 6 35 53 36 -18
15 Bergama Belediyespor 34 8 16 10 35 54 34 -19
16 12 Bingölspor 34 7 14 13 28 42 34 -14
17 Orhangazi Belediyespor 34 6 15 13 34 52 31 -18
18 Çanakkale Dardanel SK 34 5 18 11 35 54 26 -19
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/08/2018 MKE Ankaragücü vs Galatasaray
 11/08/2018 Çaykur Rizespor vs Kasımpaşa
 11/08/2018 Sivasspor vs Alanyaspor
 11/08/2018 Fenerbahçe vs Bursaspor
 12/08/2018 Atiker Konyaspor vs BB Erzurumspor
 12/08/2018 Medipol Başakşehir vs Trabzonspor
 12/08/2018 Beşiktaş vs Akhisarspor
 12/08/2018 Göztepe vs Yeni Malatyaspor
 13/08/2018 Kayserispor vs Antalyaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 10/08/2018 Kardemir Karabükspor vs Adana Demirspor
 11/08/2018 Boluspor vs Osmanlıspor FK
 11/08/2018 Adanaspor vs Elazığspor
 11/08/2018 Altay vs Ümraniyespor
 12/08/2018 Gençlerbirliği vs Hatayspor
 12/08/2018 Giresunspor vs Eskişehirspor
 12/08/2018 Balıkesirspor Baltok vs Altınordu
 12/08/2018 Denizlispor vs Gazişehir Gaziantep FK
 13/08/2018 İstanbulspor vs Afjet Afyonspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/09/2018 Bandırmaspor vs Kahramanmaraşspor
 02/09/2018 Darıca Gençlerbirliği vs Tokatspor
 02/09/2018 Etimesgut Belediyespor vs Kırklarelispor
 02/09/2018 Fatih Karagümrük vs Menemen Belediyespor
 02/09/2018 Konya Anadolu Selçukspor vs Tuzlaspor
 02/09/2018 Manisa BBSK vs Zonguldak Kömürspor
 02/09/2018 Pendikspor vs Sivas Belediyespor
 02/09/2018 Şanlıurfaspor vs Fethiyespor
 02/09/2018 Tarsus İdman Yurdu vs Bugsaş Spor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 02/09/2018 Batman Petrolspor vs Karaköprü Belediyespor
 02/09/2018 Büyükçekmece Tepecikspor vs Tire 1922
 02/09/2018 Düzyurtspor vs Silivrispor
 02/09/2018 Erbaaspor vs Ergene Velimeşe
 02/09/2018 Erzin Belediyespor vs Kozan Belediyespor
 02/09/2018 Körfez Spor Kluübü vs Artvin Hopaspor
 02/09/2018 Şile Yıldızspor vs Gebzespor
 02/09/2018 Yomraspor vs Nevşehirspor GK
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI