Bugun...


KONUK YAZAR

facebook-paylas
DİCLE KÖY ENSTİTÜSÜ!
Tarih: 28-07-2018 15:49:00 Güncelleme: 28-07-2018 15:49:00


İlkokul öğrenimimin son iki yılı, kalıcı değerinin ayırdına çok sonraki yıllarda vardığım Dicle Köy Enstitüsü’nün serptiği ışıklar eşliğinde geçti.

Gezici başöğretmen olan babam, köylüleri kızlarını bu okula göndermeye özendirmeği de düşünerek, iki ablamı Dicle Köy Enstitüsüne göndermişti.

Çermiğin bir köyündeyken, yaz ayında kendi yaptığım sözde oyuncak tüfeğin fişeğini ateşlediğimde, kendisiyle birlikte sağ bileğim de parçalanmıştı. Köylüler hiçbir şey yapamayıp seyrederken –annem korkudan baygın- kan kaybından ölmediysem, o sırada tatil için köyde bulunan Dicle Köy Enstitüsü öğrencisi İsmail’in gelip soğukkanlı biçimde kolumu üst kısmından sıkıca bağlamasına, yukarı doğru tutmamı ve hemen ilçe merkezine gitmemi sağlamasına borçluyum.

Ablalarım, tatil için eve gelirken ders kitaplarını da getiriyorlardı.

Bu kitaplardan “Türkçe Okuma Parçaları” başlığını taşıyanı, bana Türk halk ozanlarını sevdirdi. Onların güzelim Türkçeleriyle güldürü-eleştiri nitelikli deyişleri özgür düşünüşle de tanıştırıyordu beni. Örneğin Âşık Dertli’nin şu dizleri, 10 yaşımdan bu yana belleğimde yer etmiştir:

“Telli sazdır bunun adı – Ne âyet dinler, ne kadı – Bunu çalan anlar kendi – Şeytan bunun neresinde?

“Abdest alsan aldın demez – Namaz kılsan kıldın demez - Kadı gibi haram yemez - Şeytan bunun neresinde?

“İçinde mi, dışında mı – Burgusunun başında mı – Göğsünün nakışında mı - Şeytan bunun neresinde?

“Edirne’den gelir teli – Ardıç ağacından kolu – Ey Allahın sersem kulu - Şeytan bunun neresinde?

Ablalarımın düzgün okul giysileri, mandolin çalmaları, güzel okul marş ve şarkıları, halk türküleri söylemeleri, zeybek oynamaları, yabancı dil öğrenmekte olmaları, … bana coşku, sevinç duyguları veriyordu.

Öğrencilerinin işlettiği elektrik santrali ile, koca ova içinde yüksekçe yerlerdeki yerleşim yerlerinden ışıl ışıl aydınlandığı görülen tek yer olan Dicle Köy Enstitüsü, her ulusal bayramda yakınında bulunduğu Ergani ilçesinin yaşamına coşku katar, ülkemizin her yöresinin halk türkü ve danslarını sergileyerek tüm Türkiye’yi orada bütünleştirirdi.

Babam, küçük ablama düğünlerde sık sık Harman Dalı zeybeğini oynatırdı.

Ergani halkı ilk kez tiyatro oyununu Dicle Köy Enstitüsü’nde seyretti. “Harputta bir Amerikalı” oyununu sergileyen o öğrencilerden Mardin’in Savur köyünden olan ve ablalarımın “Talat ağabey” diye adlandırdığı delikanlının rolünü ne içten bir coşku ve ne doğal bir yatkınlıkla oynadığını bugüne değin hep tatlı duygularla anımsarım. Babamın meslektaşı Nasrullah Başöğretmenin yeğeni Hamdi Turan’ın keman çalışı bizi hep etkilerdi.

Sonradan eniştem olan ve Gazi Eğitim’de yüksek matematik öğrenimi görecek olan Kemal Alp, Dicle Köy Enstitüsü son sınıf öğrencisi iken bize Emanuel Kant’ın Saf Aklın Eleştirisi kitabıyla gelmişti! Lise yıllarımda cebir ve geometri derslerimi severek öğrenmemde Kemal Ağabey’in payı çoktu. Öteki eniştem Musa Alp, ilk okul öğretmenlerinin sendikalaşma hareketinde etkin yer aldı.

Ergani İlkokulu’nun ek derslik gereksinimini karşılamak üzere çalışan dıvar ustası, Dicle Köy Enstitüsü’nün son sınıf öğrencisi idi ve aynı zamanda Türkiye 100 Metre koşu ikincisi idi! –ne yazık ki adını anımsamıyorum-.

Sonradan Köy Enstitüleri Neydi ve Kekik Kokulu Yıllar adlı yapıtlarla Atatürk Devriminin bu yüksek eğitim atılımını anlatan Dicle Köy Enstitüsü Müdürü, seçkin eğitimci Nazif Evren, yeni açılan ortaokulda da bize Fransızca dersi vermişti.

Dicle Köy Enstitüsü’nün doktoru Sunullah Bey, antibiyotik iğneleriyle, babam da içinde olmak üzere birçok kişiyi ağır hastalıklarından sağaltmıştı.

Ergani halkı, ilçede ilk kez bir sinema filmini, Dicle Köy Enstitüsü Müdürünün jipinin motoruyla çalışan projektör aracılığıyla ve Ergani Halkevi’nde seyrediyordu. Ama artık yıl 1950 idi ve Demokrat Partili, Ergani’nin kaçakçılık, uyuşurucu kullanımı vb. ârsızlıklarıyla bilinen bir ailenin 16 yaşındaki çocuğu eliyle projektörün kablosu kestiriliyor, sinema gösterimi engellenmek isteniyordu. Ama kamu yöneticileri henüz Atatürk Cumhuriyeti karşıtı değillerdi ve ilkokulumuzun Başöğretmeni bu delikanlıya yüreklice bir Cumhuriyet Tokatı aşketmiş, kablo onartılmış ve sinema gösterisi tamamlatılmıştı. Ancak aynı uğursuz aile, öç almak üzere, okul müdürünü değil, ama Nevşehir’den gelen, okulumuzda müze kuran, on parmağında on hüner Sait öğretmenimizin kafasını, gözünü yardırmaktan geri durmamıştı!

O tarihlerden başlayarak da, ilkokul öğrencisi olmama karşın, babam, meslektaşı öteki öğretmenler, sonradan eniştem olan ve hafta sonlarında ilçe merkezine gelen genç Köy Enstitülüler arasındaki konuşmalardan, bu kurumların rahat bırakılmadığını seziyorduk.

Bir gün, Demokrat Parti yönetiminin Köy Enstitülerinde karma eğitime son verdiğini, ablalarımın da ancak Balıkesir’deki Savaştepe Köy Enstitüsü’nde öğrenimlerini sürdürebileceğini öğrendim. Ailem o zaman tek seçenek olan demiryolu ulaşımını yeterli bulmamış olmalı ki, ablalarımın Köy Enstitüsündeki öğrenimi sona erdi.

1946’lara değin Köy Enstitüleri de içinde olmak üzere, tüm insanlığa özgürlük, ulusal bağımsızlık, barış ve gönenç sağlayacak değerde bir uygarlık tasarımı olan Atatürk Cumhuriyeti doruklarına yükselmişken, o tarihten başlayıp “hiç eğitim almamanın Türk ulusu için en hayırlı durum olduğunu” söyleyen “üniversite rektörleri” çukuruna dek varan aralıksız ulusal yıkımlara sürüklenmemizin baş sorumluları, Atatürk Devrimlerinin tümünde hem bakan, hem başbakan, hem milletvekili olarak imzaları bulunmasına karşın, daha sonra iktidar olmak uğruna, sömürgeci Batı’nın da “beğenisini” alacak biçimde, Said-i Nursi’lerin elini öpüp oy devşirme sürecini başlatan Celal Bayar, Adnan Menderes, Refik Koraltan ve ardılları ve bir bölümü CHP içinde de yer almayı sürdürebilen aynı türden inançsız, bencil siyaset insanları olmuştur.

Ama Türk devrimi bir bütün olarak ulusal kurtuluşumuzun tek çözüm yolu olmakta süregeldiği gibi, Köy enstitüleri de, bugün çoğunluğu kentlere göçmek zorunluğunda bırakılmış olan köyler halkımıza aynı eğitim ilkeleriyle KENT ENSTİTÜLERİ olarak hizmet verecek işlevsel değerlerini korumaktadır, kanısındayım.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
  • BUGÜN
  • BU HAFTA
  • BU AY
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 34 13 13 8 47 46 47 +1
6 Fenerbahçe 34 11 10 13 44 44 46 0
7 Antalyaspor 34 13 15 6 39 55 45 -16
8 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
9 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
10 Kayserispor 34 10 13 11 35 50 41 -15
11 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
12 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
13 MKE Ankaragücü 34 11 16 7 38 53 40 -15
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 34 11 18 5 37 42 38 -5
16 Bursaspor 34 7 11 16 28 37 37 -9
17 BB Erzurumspor 34 8 15 11 36 43 35 -7
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI