Bugun...


Tarık R. Konal

facebook-paylas
Herkes Sözcük Türetebilir, Türetmelidir.
Tarih: 17-08-2018 19:57:00 Güncelleme: 17-08-2018 19:57:00


Saygın Düşündeşlerim

Türkçemizin, başka dillerin baskısından kurtulması için, başka dillerin sözcüklerini kullanmadan önce “Bu yadıl sözcüğün Türkçemizde karşılığı var mı?” diye düşünmek gerek. Türkçemizde karşılığı yoksa, yenitüreti (neolojizm) uğraşına girişmek gerek.

Sözcük türetmeliyiz; ancak türetilen sözcüğün toplumca benimsenmesi için, türetilen o sözcüğün bireylerde gerekli çağrışım’ı (tedai) uyandırması gerekir. Türetilen sözcüğün Türkçemizde yaşarlık kazanabilmesi için, kimi türetme kurallarına uyması gerektiği gibi, o sözcüğün bir albenisi de olmalı.

*

Kimi dardağarcıklı’lara (malümat fakirine) soracak olursanız, herkes sözcük türetemezmiş…

Ben, böylesi yetersiz kişilerin, tutucu görüşleriyle edilgenleşecek (pasif kalacak) biri değilim. Ben, bir öz Türkçe tutkunuyum; sıkça olmasa da sözcük türetirim.

Türettiğim sözcüklerden kimilerini bilginize sunayım:

facebook yerine sanalda buluşma, paraşüt yerine süzin,

slowcity yerine dinginkent, karikatür yerine düşünçizi,

obez yerine aşırı beslenmiş, doymakbilmez,

telefon yerine sesiletir, temkin yerine sakını,

mizah yerine gülümseterek düşündürme,

sıhri hısımlık yerine kanbağsız soydanlık,

suni teneffüs yerine yapay soluklama,

perspektif yerine derinlikli görünüm,

platform yerine düşündayanışması,

emvali menkule yerine taşınırvarım.

*

Sait Faik “Marsilya Limanı” adlı öyküsünde füniküler demiş.

Ben bu yadıl sözcüğün kullanılmasını benimsemiyorum.

İstanbul’da, Taksim-Kabataş arasındaki “bu ulaşım düzeneğine” kimileri "kasnaklı vargel" diyorsa da ben "bayır vargeli" diyorum.

Bu öz Türkçe sözcüklerimin sözlü-yazılı yayınlarda kullanıldıklarını duydukça, okudukça göneniyorum.

Saygın Düşündeşlerim.

Dağarınız varsıllaşsın, günleriniz gönençlensin, dilerim.

Tarık Konal.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YUKARI