Bugun...


Tarık R. Konal

facebook-paylas
Konur mu, konulur mu?
Tarih: 28-07-2018 15:47:00 Güncelleme: 28-07-2018 15:47:00


14 Temmuz 2018

Saygın Arkadaşlarım.

Bir süredir, bir dil kuralımız üzerinden, bir tartışma sürdürülüyor.

Bu konudaki bilgimi sizle paylaşmak isterim: 

Tartışma, bir kişinin dışlanmışlığını anlatan bir deyimle ilgili.

“Bir kişi, kapı önüne konur mu / konulur mu?”

Kimi kişiler "konulur" diyor, ben "konur" diyorum.

Ben "Kapı önüne kondu" denmelidir, diyorum.

Kimi bilgisizler ise "kondu denince, kuşun dala konması anlaşılır " diyor;

gülünç oluyorlar.

Dilimizde Yunus Emre’nin “Geçme namert köprüsünden ko aparsın su seni ” dizesinde kullandığı “ko-mak” eylemi vardır.

Halk ağzında bu biçimiyle yaşıyor olsa da ölçünlü dilde yerini, koymak'a bırakmış gibi.

Bu yüzden, " ... yerine bir şeyler konsa" denmesi yerine, “… konulsa” diye çift edilgenlik kullanılır oldu.

Oysa ko kökü yaşıyor; üstelik bu kök, yaşatılması gereken bir köktür.

 

Bu konuya ilişkin kuralı da birlikte anımsayalım:

Kökü ünsüzle biten eylemlerin edilgen çekimi “L” ekiyle yapılır.

Örnek olarak “yap-mak” eyleminin edilgen çekimi türlü kiplere göre “yapılır, yapılıyor, yapıldı, yapılmış, yapılacak” biçiminde olur.

Kökü ünlüyle biten eylemlerin edilgen çekiminde “N” eki kullanılır.

Örnek olarak “de-mek” eylemi türlü kiplere göre “denir, deniyor, dendi,

denmiş, denecek” biçiminde; “ko-mak” eylemi “konur, konuyor, kondu, konmuş, konacak” biçiminde çekilir.

Bir eylemin edilgen çekimini hem “N” hem “L” ekiyle yaparsak çifte edilgen yanlışına düşmüş oluruz. 

Örneğin, denir yerine denilir; yaşanan yerine yaşanılan; okunan yerine okunulan; konur yerine konulur; söylenir yerine söylenilir biçiminde söyler ya da yazarsak, çifte edilgen yanlışı yapmış oluruz. 

Sözün özü,

Yemeğe “tuz konur". Toplumsal barışın bulunmadığı ülkelerde kimi kişilerce başkalarının malına “göz konur".

Yargı tarafından birinin malına, gerekiyorsa "el konur".

Bir sayrıya “tanı konur”.

Yargıçlar kurulunda alınmış bir karara karşı olan yargıç tarafından o karara “çekince konur”. 

Saygın Düşündeşlerim,

Kuşlar dallara, ulaştırıcı tellere (telgrafın tellerine) de konar; Türkçemizi örseleyenler ise Türk ulusunun Dil Devrimcilerince kapı önüne konur

“Kimi bilgisizler, Türkçemizi örselediklerinden ötürü Dil Devrimcilerince kapı önüne kondu.” dersem, bu tümce doğru olur… 

Tarık Konal





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 6 4 1 1 11 3 13 +8
2 Galatasaray 5 4 1 0 14 6 12 +8
3 Kasımpaşa 5 4 1 0 11 8 12 +3
4 Beşiktaş 5 3 1 1 10 7 10 +3
5 MKE Ankaragücü 6 3 2 1 8 7 10 +1
6 Atiker Konyaspor 5 2 1 2 8 7 8 +1
7 Kayserispor 5 2 1 2 5 4 8 +1
8 Trabzonspor 5 2 2 1 9 6 7 +3
9 Yeni Malatyaspor 5 2 2 1 5 4 7 +1
10 Antalyaspor 5 2 2 1 8 12 7 -4
11 Fenerbahçe 5 2 3 0 5 6 6 -1
12 Göztepe 5 2 3 0 4 5 6 -1
13 Alanyaspor 5 2 3 0 2 9 6 -7
14 Bursaspor 6 0 1 5 4 5 5 -1
15 Sivasspor 5 1 2 2 5 9 5 -4
16 Çaykur Rizespor 5 0 2 3 5 7 3 -2
17 Akhisarspor 5 0 3 2 4 8 2 -4
18 BB Erzurumspor 6 0 4 2 5 10 2 -5
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 3 3 0 0 9 1 9
2 Boluspor 3 2 0 1 4 1 7
3 Giresunspor 3 2 1 0 5 2 6
4 Ümraniyespor 2 2 0 0 4 1 6
5 Adana Demirspor 3 1 1 1 5 3 4
6 Denizlispor 3 1 1 1 4 2 4
7 Eskişehirspor 2 1 0 1 4 2 4
8 Altay 2 1 0 1 3 2 4
9 Gazişehir Gaziantep FK 3 1 1 1 2 2 4
10 İstanbulspor 3 1 1 1 5 9 4
11 Altınordu 3 1 2 0 5 3 3
12 Hatayspor 2 1 1 0 3 2 3
13 Afjet Afyonspor 2 0 1 1 1 2 1
14 Adanaspor 2 0 1 1 1 3 1
15 Balıkesirspor Baltok 2 0 1 1 0 3 1
16 Kardemir Karabükspor 3 0 2 1 1 6 1
17 Elazığspor 2 0 2 0 2 4 0
18 Osmanlıspor FK 3 0 3 0 0 4 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 2 2 0 0 5 1 6
2 Şanlıurfaspor 2 2 0 0 3 1 6
3 Pendikspor 2 1 0 1 3 0 4
4 Tarsus İdman Yurdu 2 1 0 1 5 3 4
5 Bandırmaspor 2 1 0 1 3 2 4
6 Menemen Belediyespor 1 1 0 0 5 1 3
7 Sivas Belediyespor 1 1 0 0 3 0 3
8 Tuzlaspor 1 1 0 0 2 0 3
9 Fatih Karagümrük 2 1 1 0 3 2 3
10 Bugsaş Spor 1 1 0 0 2 1 3
11 Zonguldak Kömürspor 1 1 0 0 1 0 3
12 Konya Anadolu Selçukspor 2 0 0 2 2 2 2
13 Fethiyespor 1 0 0 1 2 2 1
14 Kahramanmaraşspor 1 0 0 1 1 1 1
15 Kırklarelispor 1 0 0 1 0 0 1
16 Darıca Gençlerbirliği 2 0 1 1 0 2 1
17 Etimesgut Belediyespor 1 0 1 0 0 3 0
18 Tokatspor 2 0 2 0 0 3 0
Takım O G M B A Y P AV
1 Şile Yıldızspor 2 2 0 0 6 1 6
2 Hekimoğlu Trabzon 2 1 0 1 3 2 4
3 Nevşehir Belediyespor 1 1 0 0 4 2 3
4 Tire 1922 1 1 0 0 3 1 3
5 Kozan Belediyespor 1 1 0 0 2 0 3
6 Büyükçekmece Tepecikspor 2 1 1 0 3 2 3
7 Erzin Belediyespor 2 1 1 0 2 1 3
8 Nazilli Belediyespor 1 1 0 0 1 0 3
9 Silivrispor 1 1 0 0 1 0 3
10 Yomraspor 2 1 1 0 1 1 3
11 Batman Petrolspor 2 0 0 2 2 2 2
12 Artvin Hopaspor 1 0 0 1 0 0 1
13 Gebzespor 1 0 0 1 0 0 1
14 Karaköprü Belediyespor 1 0 1 0 2 3 0
15 Ergene Velimeşe 1 0 1 0 1 2 0
16 Erbaaspor 1 0 1 0 0 1 0
17 Körfez Spor Kulübü 2 0 2 0 1 5 0
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/09/2018 Yeni Malatyaspor vs Çaykur Rizespor
 22/09/2018 Kayserispor vs Atiker Konyaspor
 22/09/2018 Trabzonspor vs Göztepe
 23/09/2018 Kasımpaşa vs Alanyaspor
 23/09/2018 Akhisarspor vs Galatasaray
 23/09/2018 Antalyaspor vs Sivasspor
 24/09/2018 Fenerbahçe vs Beşiktaş
 28/09/2018 Galatasaray vs BB Erzurumspor
 29/09/2018 Alanyaspor vs Akhisarspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/09/2018 Hatayspor vs İstanbulspor
 22/09/2018 Ümraniyespor vs Gençlerbirliği
 22/09/2018 Adanaspor vs Boluspor
 22/09/2018 Elazığspor vs Kardemir Karabükspor
 23/09/2018 Eskişehirspor vs Gazişehir Gaziantep FK
 23/09/2018 Afjet Afyonspor vs Balıkesirspor Baltok
 23/09/2018 Altay vs Giresunspor
 29/09/2018 Denizlispor vs Elazığspor
 29/09/2018 Hatayspor vs Altınordu
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/09/2018 Sivas Belediyespor vs Konya Anadolu Selçukspor
 22/09/2018 Bugsaş Spor vs Pendikspor
 22/09/2018 Etimesgut Belediyespor vs Manisa BBSK
 22/09/2018 Zonguldak Kömürspor vs Şanlıurfaspor
 22/09/2018 Kırklarelispor vs Bandırmaspor
 22/09/2018 Menemen Belediyespor vs Tarsus İdman Yurdu
 22/09/2018 Tuzlaspor vs Tokatspor
 22/09/2018 Fethiyespor vs Darıca Gençlerbirliği
 22/09/2018 Kahramanmaraşspor vs Fatih Karagümrük
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 22/09/2018 Karaköprü Belediyespor vs Erzin Belediyespor
 22/09/2018 Erbaaspor vs Hekimoğlu Trabzon
 22/09/2018 Kozan Belediyespor vs Artvin Hopaspor
 22/09/2018 Nevşehir Belediyespor vs Körfez Spor Kulübü
 22/09/2018 Ergene Velimeşe vs Batman Petrolspor
 22/09/2018 Gebzespor vs Yomraspor
 22/09/2018 Silivrispor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 22/09/2018 Tire 1922 vs Nazilli Belediyespor
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI