X 20
Bugun...



IMF tedirgin - Küreselleşme tehdit altında

KORKUT BORATAV

facebook-paylas
Tarih: 28-07-2018 14:48

IMF tedirgin - Küreselleşme tehdit altında

KORKUT BORATAV

    

IMF, son raporlarında, “küreselleşme” teriminden kaçınmaktadır. Demek ki, artık sevimsizleşen, itici hale gelen, tiksinilen bu terim, neoliberalizmin sözlüğünden ayıklanmaktadır. Yeter ki, aynı şeyleri, “entegrasyon, bütünleşme ” gibi renksiz sözcükler içinde uygulayalım…

 Dünya Bankası ile birlikte yapılan Ekim 2016 toplantısı vesilesiyle IMF, iki rapor yayımladı. Birincisi, Dünya Ekonomik Görünümü, diğeri ise Küresel Finansal İstikrar Raporu…

Ekonomik Rapor, 2016 için dünya ekonomisinin büyüme öngörüsünü altı ay öncesine göre yüzde olarak 3,2’den 3,1’e indiriyor. Kötümser yorumlara yol açan bu revizyona fazla önem vermemek gerekir. IMF, ekonomik öngörülerinde kronik olarak yanılır. İyimser büyüme öngörüleri tutmaz; altı ay içinde aşağıya doğru “düzeltilir.”

Buna karşılık, son iki rapor, ekonomik göstergelerin ötesine giden bir kötümserlik içeriyor: Küreselleşmeyi tehdit eden siyasi atmosferden duyulan tedirginlik…

Küreselleşme neoliberal sözlükten çıkarılıyor 

Raporlar, başından itibaren bu tedirginliği dile getiriyor. Brexit, küreselleşme muhalefetini siyasete yansıtan son örnektir. Tabandan yükselen dalgalar Batı’da iktidarları etkilenmeye başlamıştır. Bu dalgaların ortak bir kaynağı vardır: “Gelir artışlarını köstekleyen uzun dönemli değişimler siyasi hoşnutsuzluklara katkı yapmaktadır.”

Bu ifadedeki “kösteklenen gelir artışları” ile ne kastediliyor? 1980’li yıllarda Latin Amerika’da, 1998-2002 arasında tüm “Güney” coğrafyasında, 2007 sonrasında metropol ekonomilerinin tümünde patlak veren zincirleme kriz dalgaları ile Batı kapitalizminin saplandığı ortaya çıkan uzun dönemli durgunluk değilse ne olabilir? Raporlar değinmiyor; ama gelir dağılımlarındaki sürekli bozulma?

Peki, bu kötülüklere yol açtığı ifade edilen “uzun dönemli değişimler” nedir? Otuz beş yıl boyunca tüm dünyaya damgasını vuran neoliberal model veya onu saygınlaştırmak için icat olunan küreselleşme dışında ne olabilir? 

Bu mimarînin baş “eser sahibi” olan IMF, bugün ne gibi tehlikeli eğilimler görmektedir? “Bütünleşme-karşıtı politika platformları itibar kazanmıştır… Sınırlar-ötesi ekonomik bütünleşmenin yararlarına ilişkin fikir birliği zedelenmiştir… Risklerin başında siyasi çatışmalar ve içe-dönük politikaların itibar görmesi gelmektedir… Gelir dağılımında artan eşitsizliklere karşı duyarlılık, içe-dönük politikalara ve siyasi anlaşmazlıklara yol açabilecektir.”

Terminolojiye dikkat ediniz: Tepkilere değiniliyor; ama bunların ortak hedefi olan küreselleşme sözcüğü kullanılmıyor.

“Küreselleşme”nin resmî isim babası, Dünya Bankası ile birlikte IMF’dir. Emperyalizm kavramını unutturmak için “küreselleşme” terimini icat ettiler. Israrla açıkladık ki, analitik hiçbir değer taşımayan, uydurma bir sözcüktür. “Herkesin kazançlı çıkacağı; azgelişmişliğin, yoksulluğun tarihe karışacağı” bir dünyayı yıllar boyunca bu terimi kullanarak vaadettiler.

Senaryonun kofluğu on yıl içinde ortaya çıktı; ama muhalefet etkisiz kaldıkça “küreselleşmeci söylem” ısrarla sürdürüldü. 2008 krizinden sonra, takke düştü; kel göründü; küreselleşme, halk sınıfları için bir nefret nesnesi haline geldi.

Bu nedenle IMF, son raporlarında, “küreselleşme” teriminden kaçınmaktadır. İki raporun ana metinlerinde sözcük taraması yapınız. Dört bölüm içinde bu terim sadece iki kere geçmektedir. “Küreselleşmenin ve ticaretin yararlarının sadece az sayıda talihliye intikal edeceğini düşünen popüler bir söylem güçlenmektedir.” (Ekonomik Rapor, Bölüm 2, s.25). “Küresel kurumların, küreselleşme üzerinde açık bir diyalogu artırarak siyasî kaynaşmayı destekleyecek bir rolü vardır.” (Finansal RaporBölüm 1, s.40)

Demek ki, artık sevimsizleşen, itici hale gelen, tiksinilen bu terim, neoliberalizmin sözlüğünden ayıklanmaktadır. Kimse yokluğunu fark etmeyecektir. Yeter ki, aynı şeyleri, “entegrasyon, bütünleşme ” gibi renksiz sözcükler içinde uygulayalım…

Peki, bu tepkilere karşı ne yapmalı? Siyasî iktidarlara hitap ediliyor: “Gelirleri yükseltmek için mal, emek ve sermaye piyasalarında bozuklukların azaltılması [gerekir]… Siyasetçiler küresel ticarete karşı oluşan tepkiyi, ekonomik bütünleşmenin uzun vadeli yararları üzerinde odaklanarak yanıtlamalı ve olumsuz etkilenen çevrelere karşı iyi hedeflenmiş sosyal girişimleri hayata geçirmelidir… Temelleri sağlam olan, ancak sınır-ötesi ve iktisat-dışı bulaşıcı etkenlere maruz kalan ekonomileri korumak için küresel bir güvenlik ağı her zamankinden daha büyük önem taşımaktadır… Finansal ve ekonomik bir durgunluğa saplanmamak için güven duygusunu pekiştirecek malî ve yapısal reformları acilen uygulamak gerekiyor.””(Ekonomik Rapor, ss.xv-xvii, Finansal Rapor, s.x). 

Küreselleşme muhalefetine karşı IMF’nin getirdiği önerilerde de eski “tuzaklar” devam ediyor. Tekrarlayayım: “Temelleri sağlam ekonomiler ile sınırlı, iyi hedeflenmiş sosyal girişimler…” “Güvenlik duygusunu pekiştirecek yapısal reformlar…” “Emek piyasası bozukluklarının giderilmesi…”

Geleneksel IMF/Dünya Bankası reçetelerini izleyenler hatırlayacaktır ki, bu klişeler, neoliberal programların vazgeçilmez koşullarını oluşturur. Bugünkü tepkilere yol açan krizlerin, durgunluğun, artan eşitsizliklerin kaynağında da bunlar vardır.

Dünya ekonomisinde cari dengeler

IMF’nin veri bankasından ve son Ekonomik Rapordan yararlanılarak dünya ekonomisinin ana bloklarından oluşan bir cari işlem dengesini türetmek, izlemek mümkündür. Bu bilgi, ticaret, sermaye hareketlerinin kapsamlı bir bilançosunu ortaya koyar ve ayrıntılarla desteklendiğinde uluslararası ekonomik gelişmelere ışık tutar.

Aşağıdaki tabloda 2013 ve 2016 için bu yapılıyor. Bu yıla ait tahminlerin gerçekçi olduğunu kabul edebiliriz. Tabloyu oluştururken Ekonomik Rapor’ da kullanılan sınıflamayı biraz değiştirdim. Asya’nın “yeni sanayileşmiş ülkeleri” olarak tanımlanan Taywan, Singapur Güney Kore ve Hong Kong’u “Çevre” grubu içine taşıdım.

Bu tabloları 1997’den beri oluşturuyorum Bunların ortaya koyduğu genel bir saptama var: 21’nci yüzyılın başlarından bu yana ABD, emperyalist sistemin egemen gücü konumunu yitirmektedir. Tablodaki iki yıl da bu özelliği doğrulamaktadır.

2013: Kriz sonrası görüntüler

ABD’yi 2009’da, Avro Bölgesi’ni 2011’de sarsan iki kriz dalgasının dip noktaları aşılmıştır. Amerikan ekonomisi, emperyalist sistem içinde kriz öncesindeki konumunu (biraz hafiflemiş olarak) korumaktadır: Dünya ekonomisinin en büyük (astronomik) dış açık veren öğesi… Bu açık, 2006-2007 yıllarına göre yarı yarıya düşmüştür.

Almanya ve IMF’nin ortak çabaları sonunda Avro Bölgesi’nin beş “zayıf halkası” (İrlanda, İspanya, İtalya, Portekiz, Yunanistan) “hizaya getirilmiştir”: Bunlara çok sert “kemer sıkma” reçeteleri uygulanmış; milli gelirleri aşağı çekilmiş; dış açıkları yok edilmiştir: Bu “beşli”, toplam olarak, 2007’de 246 milyar, 2010’da 190 milyar dolar cari açık vermişti; 2013’te ise 45 milyar dolarlık bir fazlaya ulaştı. Bu katkı, tablodaki “diğer Batı” grubunun dış fazla sağlamasını mümkün kıldı. Bu durum, Avro Bölgesi’ndeki “uyum” operasyonunun dramatik (aslında “gaddar”) boyutu hakkında fikir verir.

Dünya Cari İşlem Dengeleri, Milyar dolar

Çin ve petrol ihracatçıları dışındaki “Güney” coğrafyasını kapsayan “diğer çevre” ülkeleri 253 milyar dolarlık cari açık ile ABD’yi bir adım geriden izlemektedir. Bu blok, büyük dış açık ve fazla veren ülkeleri birleştirir. 2009 sonuna kadar topluca dış dengede olduklarını belirliyoruz. Sonra ne oldu? Kriz sonrasında Batı merkez bankalarından taşan likidite, çevre ekonomilerine sıcak para biçiminde aktı; ucuzlayan döviz ve balonlaşma, dış ticaret açıklarını pompaladı. Sonuçta, Latin Amerika’nın altı büyük ülkesi o yıl 149 (Türkiye 65) milyar dolar cari açık verdi. Hindistan’ı saymazsak, büyük Asya ekonomileri ise sürekli dış fazla vermektedir.

ABD’nin ve “diğer çevre” blokunun dış açıklarının finansmanı, iki metropol ülkesi (Almanya, Japonya) ile Çin ve petrol ihracatçıları tarafından üstlenilmiştir.

2016: Petrol fiyatı dengeleri bozuyor

ABD üç yılda dış açıklarını 100 milyar dolar yükseltmiştir. En çarpıcı gelişme ise, ham petrol fiyatlarındaki dramatik (%50 civarında) düşmedir. Petrol ihracatçıları, ilk kez dış açık veren konuma sürüklenmiştir. Öteki bloklardaki belirgin sonuç, “diğer çevre” ekonomilerindeki toplam dış açığın yok olmasıdır. Bu sonuç, iki gelişmenin bileşkesidir: Latin Amerika ve Türkiye’deki cari açıklar (kabaca) yarı yarıya daralmış ve Çin dışındaki büyük Doğu Asya ekonomilerinin dış fazlaları (topluca)150 milyar dolar civarında artmıştır.

IMF, 2015 raporlarında, ham petroldeki ucuzlamanın dünya ekonomisini canlandıracağını ummuştu. Petrol ihracatçılarından (zenginlerden), net ithalatçılara (daha yoksullara) gelir aktarımı gerçekleşecek; dünya çapında toplam talep artacaktı. Bu beklenti tutmadı. Tam aksine, petrol zenginleri, yatırım fonlarını daralttı; metropol ve çevre ekonomilerinden çıktı; kendi ülkelerinde oluşan, yükselen kamu açıklarının finansmanına yöneldi. Sonuçta ham petrol fiyatları düşerken dünya ekonomisinin büyüme temposu da geriledi.

Anlaşılmıştır ki, dünya sisteminin ihracat fazlası veren üç büyük üretim merkezi (Almanya, Çin ve Japonya), “zayıf” ekonomilerin dış finansman gereksinimini karşılama işlevini sürekli olarak üstlenmiştir. Çin’in cari işlem fazlasında %100’e yaklaşan artış dikkat çekicidir. Bu ekonomiye ilişkin kriz beklentileri tutmamıştır. Çin Halk Cumhuriyeti, artık, kapitalist dünya sisteminin hegemonik aktörlerinden biridir. Ulusal parasına (renminbi’ye), geçen yıl IMF tarafından (dolar, avro ve Yen’in yanı sıra) dördüncü uluslararası rezerv para statüsü tanınmış; uygulama 1 Ekim 2016’da başlamıştır.

Dünya sistemi içinde ABD ise, kemikleşen, son üç yılda artan cari açıkları açısından kronik bir dış bağımlılık içindedir. Bu handikabı telafi eden teknolojik, askerî ve diğer ekonomik özellikleri elbette süregelmektedir. IMF’nin verileri, yine de sorgulatıyor: Ne zamana kadar? 14.10.2016

 







Etiketler :

FACEBOOK YORUM
Yorum

İLGİNİZİ ÇEKEBİLECEK DİĞER EKONOMİ Haberleri

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Galatasaray 34 20 5 9 72 36 69 +36
2 Medipol Başakşehir 34 19 5 10 49 22 67 +27
3 Beşiktaş 34 19 7 8 72 46 65 +26
4 Trabzonspor 34 18 7 9 64 46 63 +18
5 Yeni Malatyaspor 33 13 12 8 46 44 47 +2
6 Antalyaspor 33 13 14 6 38 52 45 -14
7 Atiker Konyaspor 34 9 8 17 40 38 44 +2
8 Alanyaspor 34 12 14 8 37 43 44 -6
9 Fenerbahçe 33 10 10 13 41 43 43 -2
10 Çaykur Rizespor 34 9 11 14 48 50 41 -2
11 Sivasspor 34 10 13 11 49 54 41 -5
12 Kayserispor 33 10 12 11 35 48 41 -13
13 MKE Ankaragücü 33 11 15 7 37 51 40 -14
14 Kasımpaşa 34 11 17 6 53 62 39 -9
15 Göztepe 33 10 18 5 35 41 35 -6
16 Bursaspor 33 6 11 16 26 36 34 -10
17 BB Erzurumspor 33 7 15 11 34 43 32 -9
18 Akhisarspor 34 6 19 9 33 54 27 -21
Takım O G M B A Y P AV
1 Hatayspor 17 10 2 5 30 10 35
2 Gençlerbirliği 17 11 4 2 26 13 35
3 Denizlispor 17 9 2 6 33 12 33
4 Adana Demirspor 17 9 3 5 32 15 32
5 Altınordu 17 9 4 4 30 15 31
6 Ümraniyespor 17 9 5 3 25 17 30
7 Gazişehir Gaziantep FK 17 8 5 4 26 15 28
8 Boluspor 17 8 5 4 25 18 28
9 İstanbulspor 17 8 5 4 27 28 28
10 Balıkesirspor Baltok 17 8 6 3 26 23 27
11 Eskişehirspor 17 7 4 6 23 22 27
12 Altay 17 7 5 5 24 15 26
13 Osmanlıspor FK 17 8 7 2 22 19 26
14 Giresunspor 17 6 8 3 19 22 21
15 Adanaspor 17 3 8 6 21 25 15
16 Afjet Afyonspor 17 3 8 6 19 30 15
17 Elazığspor 17 3 10 4 19 28 13
18 Kardemir Karabükspor 17 0 14 3 7 43 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 17 13 2 2 45 13 41
2 Fatih Karagümrük 17 13 2 2 35 15 41
3 Menemen Belediyespor 17 10 2 5 34 19 35
4 Tuzlaspor 17 10 4 3 36 14 33
5 Sivas Belediyespor 17 9 3 5 36 21 32
6 Etimesgut Belediyespor 17 8 3 6 24 13 30
7 Bandırmaspor 17 9 5 3 28 20 30
8 Tarsus İdman Yurdu 17 8 5 4 35 26 28
9 Pendikspor 17 7 3 7 30 22 28
10 Şanlıurfaspor 17 7 4 6 23 15 27
11 Kırklarelispor 17 7 4 6 22 17 27
12 Zonguldak Kömürspor 17 7 5 5 19 16 26
13 Kahramanmaraşspor 17 7 6 4 21 21 25
14 Konya Anadolu Selçukspor 17 5 5 7 28 32 22
15 Bak Spor 17 4 5 8 16 28 20
16 Fethiyespor 17 4 6 7 14 18 19
17 Tokatspor 17 5 9 3 15 20 18
18 Darıca Gençlerbirliği 17 3 11 3 13 36 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 16 10 0 6 35 14 36
2 Tire 1922 16 9 0 7 29 10 34
3 Hekimoğlu Trabzon 16 9 2 5 23 9 32
4 Nevşehir Belediyespor 16 7 2 7 30 16 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Karaköprü Belediyespor 16 8 5 3 25 19 27
7 Silivrispor 16 7 4 5 18 10 26
8 Artvin Hopaspor 16 6 3 7 17 13 25
9 Erzin Belediyespor 16 6 4 6 31 18 24
10 Erbaaspor 16 6 4 6 20 13 24
11 Şile Yıldızspor 16 7 7 2 32 24 23
12 Gebzespor 16 6 5 5 18 14 23
13 Yomraspor 16 5 4 7 20 17 22
14 Batman Petrolspor 16 6 6 4 15 17 22
15 Kozan Belediyespor 16 5 4 7 17 18 22
16 Büyükçekmece Tepecikspor 16 6 7 3 19 20 21
17 Körfez Spor Kulübü 16 1 12 3 9 37 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/05/2019 Fenerbahçe vs Antalyaspor
 26/05/2019 Göztepe vs MKE Ankaragücü
 26/05/2019 Kayserispor vs BB Erzurumspor
 26/05/2019 Yeni Malatyaspor vs Bursaspor
 24/05/2019 Medipol Başakşehir 1 - 1 Alanyaspor
 20/05/2019 MKE Ankaragücü 3 - 1 Sivasspor
 20/05/2019 BB Erzurumspor 0 - 1 Fenerbahçe
 19/05/2019 Galatasaray 2 - 1 Medipol Başakşehir
 19/05/2019 Alanyaspor 1 - 1 Çaykur Rizespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 18/05/2019 İstanbulspor 2 - 5 Denizlispor
 18/05/2019 Gençlerbirliği 1 - 2 Adana Demirspor
 18/05/2019 Giresunspor 3 - 1 Altınordu
 18/05/2019 Kardemir Karabükspor 1 - 6 Gazişehir Gaziantep FK
 18/05/2019 Adanaspor 1 - 4 Osmanlıspor FK
 17/05/2019 Altay 4 - 0 Elazığspor
 17/05/2019 Boluspor 3 - 2 Eskişehirspor
 17/05/2019 Balıkesirspor Baltok 0 - 3 Hatayspor
 17/05/2019 Afjet Afyonspor 2 - 2 Ümraniyespor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Anadolu Selçukspor 4 - 3 Menemen Belediyespor
 04/05/2019 Bandırmaspor 2 - 1 Fethiyespor
 04/05/2019 Bak Spor 0 - 0 Kırklarelispor
 04/05/2019 Tarsus İdman Yurdu 3 - 1 Darıca Gençlerbirliği
 04/05/2019 Etimesgut Belediyespor 4 - 0 Zonguldak Kömürspor
 04/05/2019 Manisa BBSK 2 - 0 Sivas Belediyespor
 04/05/2019 Pendikspor 6 - 3 Kahramanmaraşspor
 04/05/2019 Şanlıurfaspor 1 - 1 Tuzlaspor
 Hük. Fatih Karagümrük 3 - 0 Tokatspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 04/05/2019 Körfez Spor Kulübü 1 - 4 Nazilli Belediyespor
 04/05/2019 Büyükçekmece Tepecikspor 2 - 1 Kozan Belediyespor
 04/05/2019 Batman Petrolspor 1 - 2 Nevşehir Belediyespor
 04/05/2019 Yomraspor 1 - 3 Tire 1922
 04/05/2019 Erbaaspor 1 - 0 Gebzespor
 04/05/2019 Erzin Belediyespor 2 - 3 Artvin Hopaspor
 04/05/2019 Hekimoğlu Trabzon 1 - 2 Karaköprü Belediyespor
 04/05/2019 Şile Yıldızspor 0 - 3 Silivrispor
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI YUKARI