Bugun...


Tülay Hergünlü

facebook-paylas
Domates, biber, patlıcan ekonomisi
Tarih: 01-02-2019 09:10:00 Güncelleme: 01-02-2019 09:10:00


Rahmetli Barış Manço’nun o meşhur şarkısı “Domates, biber, patlıcan”  bugünlerde hayli revaçta. Nedeni ise şarkının içinde geçen ürünlerdeki fiyatların önlenemez yükselişi.  İki-üç ay önce 3-5 lira aralığında seyreden bu sebzelerin fiyatı ne oldu da 15-20 lira civarına yükseldi, bilemiyoruz.  Turfanda[1] desek, değil. Bu sebzeler artık yaz-kış hem üretiliyor hem de ithal ediliyor.  Hadi sırf bu sebzelerde yükseliş olsa diyeceğiz ki; “kar yağdı, sel bastı, aracılar fiyat yükseltti”  falan, filan.  Ama öyle değil. Tüm gıda ürünlerinde fiyatlar tavan yaptı. Çarşı- pazar adeta yangın yerine döndü. Et-süt, sebze, meyve, şarküteri, sakatat… Aklınıza ne gelirse tamamında anormal bir fiyat yükselişi var ve ne yazık ki önlenemiyor. İnsanların alım gücü tamamen düştü, yoksulluk had safhada. Ve ne yazık Türkiye yine, yeni, yeniden bir seçim telaşına düştü. Varsa yoksa siyaset, varsa yoksa koltuk… Vatandaşı düşünen yok.

Biz tekrar domates, biber ve patlıcana dönecek olursak; Bu sebzeler esasında yaz sebzesi. Domates üretimi, Mayıs ayında başlıyor ve Eylül ayında sona eriyor.  Patlıcan ve sivri biber de üretim Haziran ayında başlıyor ve aynı domates gibi Eylül ayında sona eriyor. Diğer sebzelerden salatalık, taze fasulye, ıspanak, kabak, dolmalık biber ve çalı fasulyesi ile taze fasulye de Mayıs-Eylül aylarında üretiliyor. Eylül’den sonra tarlalarda bu sebzeleri bulamazsınız.  Bu ayların dışında tezgâhlarda yer alan söz konusu sebzelerin tamamı ya ithal yani yabancı üründür ya da sera ürünüdür. Bu durum meyvelerde de aynı şekildedir. Yani şu anda fiyatları coşan domates, biber ve de patlıcan da mevsimin sebzesi değil…

Uzmanlar mevsiminde tüketilen sebze ve meyvenin insan ve doğa sağlığı açısından daha uygun olduğunu belirtiyor. Buna göre;

Mevsiminde yenen meyve ve sebzenin besleyici değeri daha fazladır: Mevsiminde yetişmemiş meyve-sebze, doğa şartlarıyla işbirliği yapılarak değil, doğayla mücadele ederek üretildiğinden, üretiminde hibrid  (melez-kısır) tohum, böcek ilacı ve kimyasal gübre kullanım oranı daha fazladır. Mevsimsel besinlerin, antioksidan özellikleri daha fazladır. O mevsimde insan vücudunun ihtiyacı neyse onu karşılayacak vitamin ve mineralleri bünyesinde bulundurur.

Doğa için daha iyidir: Mevsimsel beslenerek, yerel gıdayla beslenme şansınızı artırırsınız. Gıdanız uzak mesafelerden gelmiyorsa, karbon ayak izi[2] de düşük olur.

Daha ekonomik: Mevsiminde ekilen ve üretilen meyve ve sebzeler, doğanın katkısıyla büyür, doğaya rağmen değil. Üretilmeleri daha az girdiyle sağlanabildiğinden, daha az maliyetlidir.[3]

Bu açıklamada dikkatimi çeken en önemli unsur, mevsimsel ürünlere doğanın verdiği olumlu katkının yanı sıra yerel gıdayla beslenmede oluşacak olan düşük maliyet ve daha az zehirlenecek olmamız.  Peki, hal böyle iken, neden ülkemizde seracılık ve ithal gıda girişlerinde anormal bir yükseliş söz konusu? Neden dört mevsimde raflarımızı ithal ve sera ürünleri istila ediyor? İşte bu sorunun yanıtı geçmişten günümüze bizim iktidarların hatalı tarım politikalarında, küresel sermaye ve liberal (serbest piyasa) ekonomisinde, ABD ve İsrail ile imzalanan ikili tarım anlaşmalarında ve de AB ile imzalanan Gümrük Birliği Anlaşması’nda yatıyor. Kısaca, “Siz üretmeyin/üretemezsiniz biz size satalım/satarız” anlaşmaları Türk tarımını yok ediyor.

Türk insanının bulduğu her yeşil alana bina dikmek gibi bir merakı vardır. Hele de bu alanlar ekilebilir tarım arazileri ise tadından yenmez. Hepsini imara açar, gelecek paranın ya da oturulacak modern dairenin hayalini kurar. Patates tarlalarına bina diker, depremde tarumar oluruz. Yüzlerce yıllık zeytin ağaçlarını söker, yazlık siteler kondururuz.  Ne yapacağını bilemeyen zavallı Türk çiftçisi sütünü sokaklara, sebzelerini dereye döker; fıstık ağaçlarını elleriyle keser. Hayvanına yedirecek ot bulamayan yetiştirici, samanını, bu yetmezmiş gibi gübresini de yabancı ülkelerden ithal eder.  Şeker fabrikaları satılan pancar üreticisinin ürünü, alıcısı olmadığından kar altında mahsur kalır. Pancar üreticisi yok edilen ülkede Nişasta Bazlı Şeker (NBŞ) ithalinde kota önce yüzde 10’a çıkartılır sonra da müjde verir gibi yüzde 2,5’a indirilir. İndirilir indirilmesine de ne pancar üreticisi ne de yeterli şeker fabrikası kalmamıştır artık.  Bir ithalat cenneti olan Türkiye’de fıstık, fındık, üzüm, kayısı ile narenciye dışında her şey ithal edilmektedir. Tabi canlı hayvan ve karkas et de…

Geçmişte kendi kendisini besleyen yedi ülkeden birisi ve bir tarım ambarı iken, tarım arazileri günden güne yok edilen Türkiye, Sudan’dan tarım arazisi kiralıyor. Tarım Bakanı “Sudan’da kiralanan tarım arazilerinin uzun vadede ihtiyaçtan kaynaklandığını” belirtiyor ve bu acayip duruma kendince bakın nasıl bir açıklık getirmeye çalışıyor:  

"Eğer biz Türkiye olarak, Türkiye’de tarım yapacaksak ufka da bakacağız. Sudan’da bize tahsis edilen arazi tüm Türkiye’deki sulanabilir dâhil arazilerimizin yüzde 10’u ve bedelsizdir. ABD, Fransa, Çin bunu kullanıyor da neden biz kullanmayalım. Şimdi belki yok ama 50 yıl sonra kıtlık, yokluk olabilir.

Sen kendi tarım arazilerini bir şekilde yok et, çiftçiyi borçlandır ve iflas ettir, sonra da git Sudan’da tarım arazisi kirala… Sudan da tarım arazisi ücretsiz de Türkiye’de ücretli mi? Devletin tarım arazilerine ne oldu? Bu nasıl bir mantıktır, anlayan varsa beri gelsin!

Tarım’da Türkiye’nin durumu budur.  Hal böyle olunca da domates, biber ve patlıcanın fiyatlarının füze gibi fırlaması da normaldir. Peki, vatandaş olarak bizim yapabileceğimiz bir şeyler yok mudur? Vardır elbette…

Yerli üretimi desteklemek, sebze ve meyveleri mevsiminde tüketmek, ithal mallara itibar etmemek… Biraz da ayağımızı yorganımıza göre uzatmak. Unutmayalım ki biz almazsak, satamazlar. Gerisi Allah’a kalmış.

Tülay Hergünlü

İstanbul, 31 Ocak 2019

 

[1] Turfanda: Mevsimin başında ilk yetişen (meyve, sebze)

[2] Karbon Ayak izi: Birim karbondioksit cinsinden ölçülen, üretilen sera gazı miktarı açısından insan faaliyetlerinin çevreye verdiği zararın ölçüsüdür.

[3] www.bugday.org.





FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
SON YORUMLANANLAR
HABER ARŞİVİ
HAVA DURUMU
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Medipol Başakşehir 29 18 3 8 45 16 62 +29
2 Galatasaray 29 17 4 8 62 29 59 +33
3 Beşiktaş 29 16 5 8 62 38 56 +24
4 Trabzonspor 29 15 7 7 52 38 52 +14
5 Alanyaspor 29 12 12 5 31 34 41 -3
6 Antalyaspor 29 12 12 5 33 46 41 -13
7 Çaykur Rizespor 29 9 9 11 41 41 38 0
8 Yeni Malatyaspor 29 10 11 8 39 39 38 0
9 Kasımpaşa 29 11 13 5 47 51 38 -4
10 Atiker Konyaspor 29 8 8 13 33 33 37 0
11 MKE Ankaragücü 29 10 13 6 30 42 36 -12
12 Kayserispor 29 9 11 9 28 40 36 -12
13 Sivasspor 29 9 12 8 41 45 35 -4
14 Fenerbahçe 29 7 10 12 34 40 33 -6
15 Bursaspor 29 5 10 14 25 34 29 -9
16 BB Erzurumspor 29 6 13 10 30 38 28 -8
17 Göztepe 29 8 18 3 26 37 27 -11
18 Akhisarspor 29 6 17 6 30 48 24 -18
Takım O G M B A Y P AV
1 Gençlerbirliği 15 11 2 2 25 8 35
2 Ümraniyespor 16 9 4 3 24 14 30
3 Hatayspor 15 8 2 5 25 9 29
4 Denizlispor 15 8 2 5 27 12 29
5 Gazişehir Gaziantep FK 15 8 4 3 24 11 27
6 Balıkesirspor Baltok 15 8 4 3 25 18 27
7 Adana Demirspor 15 7 3 5 26 14 26
8 Altınordu 15 7 4 4 25 14 25
9 Boluspor 15 7 4 4 21 12 25
10 Eskişehirspor 15 6 3 6 20 18 24
11 İstanbulspor 14 7 4 3 22 21 24
12 Osmanlıspor FK 15 7 7 1 19 18 22
13 Altay 15 5 5 5 18 14 20
14 Adanaspor 15 3 6 6 19 19 15
15 Giresunspor 15 4 8 3 15 21 15
16 Afjet Afyonspor 15 3 8 4 17 28 13
17 Elazığspor 15 3 9 3 16 24 12
18 Kardemir Karabükspor 15 0 12 3 6 33 3
Takım O G M B A Y P AV
1 Manisa BBSK 16 12 2 2 43 13 38
2 Fatih Karagümrük 16 12 2 2 32 15 38
3 Menemen Belediyespor 16 10 2 4 34 19 34
4 Tuzlaspor 16 10 3 3 36 12 33
5 Sivas Belediyespor 16 8 3 5 28 20 29
6 Bandırmaspor 16 8 5 3 26 19 27
7 Etimesgut Belediyespor 16 7 3 6 20 13 27
8 Şanlıurfaspor 16 7 4 5 22 14 26
9 Zonguldak Kömürspor 16 7 4 5 19 15 26
10 Tarsus İdman Yurdu 16 7 5 4 32 25 25
11 Pendikspor 16 6 3 7 24 19 25
12 Kahramanmaraşspor 16 7 5 4 19 16 25
13 Kırklarelispor 16 6 4 6 20 16 24
14 Konya Anadolu Selçukspor 16 4 5 7 24 29 19
15 Bak Spor 16 4 5 7 16 28 19
16 Tokatspor 16 5 8 3 15 18 18
17 Fethiyespor 16 3 6 7 11 18 16
18 Darıca Gençlerbirliği 16 3 10 3 13 33 12
Takım O G M B A Y P AV
1 Nazilli Belediyespor 15 10 0 5 33 12 35
2 Hekimoğlu Trabzon 15 9 1 5 22 7 32
3 Tire 1922 15 8 0 7 23 8 31
4 Nevşehir Belediyespor 15 7 1 7 30 15 28
5 Ergene Velimeşe 16 8 5 3 22 15 27
6 Artvin Hopaspor 15 6 2 7 16 10 25
7 Erzin Belediyespor 15 6 3 6 29 15 24
8 Karaköprü Belediyespor 15 7 5 3 24 19 24
9 Şile Yıldızspor 15 7 6 2 32 21 23
10 Silivrispor 15 6 4 5 16 9 23
11 Yomraspor 15 5 3 7 19 14 22
12 Batman Petrolspor 15 6 5 4 14 15 22
13 Erbaaspor 15 5 4 6 19 13 21
14 Gebzespor 15 5 5 5 16 13 20
15 Kozan Belediyespor 15 4 4 7 14 17 19
16 Büyükçekmece Tepecikspor 15 5 7 3 17 19 18
17 Körfez Spor Kulübü 15 1 11 3 8 33 6
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 26/04/2019 Medipol Başakşehir vs Göztepe
 27/04/2019 Antalyaspor vs BB Erzurumspor
 27/04/2019 Çaykur Rizespor vs Sivasspor
 27/04/2019 Fenerbahçe vs Trabzonspor
 28/04/2019 Bursaspor vs Akhisarspor
 28/04/2019 Kayserispor (H:1) vs Alanyaspor
 28/04/2019 Beşiktaş vs MKE Ankaragücü
 29/04/2019 Atiker Konyaspor vs Galatasaray
 29/04/2019 Yeni Malatyaspor vs Kasımpaşa
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 27/04/2019 Gazişehir Gaziantep FK vs Giresunspor
 27/04/2019 Hatayspor vs Adanaspor
 27/04/2019 Altınordu vs Altay
 28/04/2019 İstanbulspor vs Elazığspor
 28/04/2019 Adana Demirspor vs Boluspor
 28/04/2019 Osmanlıspor FK vs Ümraniyespor
 28/04/2019 Denizlispor vs Balıkesirspor Baltok
 29/04/2019 Eskişehirspor vs Afjet Afyonspor
 29/04/2019 Kardemir Karabükspor vs Gençlerbirliği
 29/04/2019 Kardemir Karabükspor - Gençlerbirliği Kardemir Karabükspor ligdeki son 30 maçında hiç kazanamadı  Gençlerbirliği yenilmez
 29/04/2019 Kardemir Karabükspor - Gençlerbirliği Gençlerbirliği ligdeki son 9 maçında hiç kaybetmedi  Gençlerbirliği yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/04/2019 Darıca Gençlerbirliği vs Fatih Karagümrük
 28/04/2019 Fethiyespor vs Pendikspor
 28/04/2019 Kahramanmaraşspor vs Manisa BBSK
 28/04/2019 Kırklarelispor vs Tarsus İdman Yurdu
 28/04/2019 Menemen Belediyespor vs Şanlıurfaspor
 28/04/2019 Sivas Belediyespor vs Etimesgut Belediyespor
 28/04/2019 Tokatspor vs Anadolu Selçukspor
 28/04/2019 Tuzlaspor vs Bandırmaspor
 28/04/2019 Zonguldak Kömürspor vs Bak Spor
 28/04/2019 Kahramanmaraşspor - Manisa BBSK Kahramanmaraşspor ligde evindeki son 7 maçında hiç kaybetmedi  Kahramanmaraşspor yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 28/04/2019 Artvin Hopaspor vs Büyükçekmece Tepecikspor
 28/04/2019 Gebzespor vs Ergene Velimeşe
 28/04/2019 Karaköprü Belediyespor vs Şile Yıldızspor
 28/04/2019 Kozan Belediyespor vs Yomraspor
 28/04/2019 Nazilli Belediyespor vs Erzin Belediyespor
 28/04/2019 Nevşehir Belediyespor vs Hekimoğlu Trabzon
 28/04/2019 Silivrispor vs Erbaaspor
 28/04/2019 Tire 1922 vs Batman Petrolspor
 28/04/2019 Artvin Hopaspor - Büyükçekmece Tepecikspor Artvin Hopaspor ligdeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Artvin Hopaspor yenilmez
 28/04/2019 Karaköprü Belediyespor - Şile Yıldızspor Karaköprü Belediyespor ligdeki son 6 maçında hiç kazanamadı  Şile Yıldızspor yenilmez
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
YUKARI